Zihin Uyanış Günlükleri Yazılar

Farklı Dünyalardan Bir Dinleme Deneyimine Yolculuk Kültürlerin çeşitliliğini keşfetmeye dair merak, bizi çoğu zaman fiziksel coğrafyanın ötesine, günlük yaşamın ayrıntılarına ve ritüellere götürür. İnsanların sesle olan ilişkisi, bazen toplumsal kimliğin, bazen de ekonomik ve akrabalık yapıların bir yansımasıdır. Modern teknoloji, bu ilişkiyi yeni bir boyuta taşır; örneğin AirPods gibi kişisel kulaklıklar, bireyin çevresel gürültü ile kurduğu ilişkiyi yeniden şekillendirir. Peki, AirPods’ta dış sesi nasıl kapatabilirim? kültürel görelilik bağlamında düşündüğümüzde, sadece teknik bir soru mu soruyoruz, yoksa insan deneyiminin ve kimliğin bir kesitine mi bakıyoruz? Ritüel ve Sembolizmle Sesin Kontrolü Farklı kültürlerde, sessizlik ve ses, güçlü ritüel anlamları taşır. Japonya’daki Zen…

AFAD’da Yaş Sınırı Var mı? Kurumlar, İktidar ve Yurttaşlık Üzerine Siyasal Bir Okuma Zih ailesinin bugünkü konusu AFAD’da yaş sınırı var mı; detayları kaçırmayın. Toplumsal düzenin nasıl kurulduğu ve bu düzen içinde kimin hangi koşullarda yer alabildiği sorusu, siyaset biliminin en eski ve en temel tartışmalarından biridir. Devletin kriz anlarında görünür hale gelen kurumları, yalnızca teknik birer hizmet aygıtı değil; aynı zamanda iktidarın nasıl dağıtıldığını, meşruiyetin nasıl üretildiğini ve yurttaşlığın hangi sınırlar içinde tanımlandığını gösteren aynalardır. Bu bağlamda AFAD gibi kurumlar yalnızca afet yönetimiyle değil, aynı zamanda devlet-toplum ilişkilerinin somutlaştığı alanlarla da ilgilidir. “AFAD’da yaş sınırı var mı?” sorusu ilk…

Bugün Zih sayfasında İstanbul yasasını kim çıkardı üzerine hazırladığımız özel içerikle karşınızdayız. İstanbul Yasası Nedir? İktidar, Kurumlar ve Normların İnşası Üzerine Bir Okuma Toplumsal düzeni anlamaya çalışan bir bakış açısından bakıldığında “İstanbul yasası kim tarafından çıkarıldı?” sorusu, yalnızca tarihsel bir merak değil; aynı zamanda iktidarın nasıl üretildiği, meşrulaştırıldığı ve uluslararası düzeyde nasıl dolaşıma girdiği üzerine düşünmeye açılan bir kapıdır. Burada söz konusu olan şey, tek bir ulusal parlamentoda “çıkarılmış” klasik bir yasa değil, çok katmanlı bir uluslararası sözleşme rejimidir. Bu nedenle meseleye giriş, tek bir aktöre indirgenemez. Çünkü siyaset bilimi açısından normlar, çoğu zaman bireysel kararların değil; kurumlar arası müzakere…

Bir Telin İçinden Geçen Soru: İletkenlik Sadece Elektriğin mi, Yoksa Bilginin de mi Özelliğidir? Merhaba! Zih ekibi bugün İletken madde nedir 6. sınıf konusunu en anlaşılır haliyle aktarıyor. Bir çocuğun elinde tuttuğu basit bir bakır tel düşünülse… Dokunulduğunda sıradan, neredeyse anlamsız görünen bu nesne, bir devreye bağlandığında görünmez bir akışı mümkün kılar. Elektrik akar, ampul yanar, bir ekran canlanır. Fakat burada asıl soru şudur: Bu “akış” yalnızca fiziksel bir olay mıdır, yoksa insan zihninin dünyayı anlama biçimi de benzer şekilde “iletken” midir? Felsefenin üç büyük alanı—ontoloji, epistemoloji ve etik—tam da bu tür soruların çevresinde döner. Varlığın ne olduğu, bilginin nasıl…

VHKS 3600 Ek Gösterge: Beklentiler ve Gerçekler Herkese merhaba! Bu yazımızda “Vhki 3600 ek gösterge alacak mı” hakkında bilinmesi gereken önemli noktaları ele alıyoruz. Geçen hafta ofiste kahve alırken aklıma takıldı, “Acaba VHKS 3600 ek gösterge alacak mı?” diye. Yan masada mesai arkadaşlarım aynı konuyu tartışıyordu, ben de merak ettim; herkes birbirine kulaktan dolma bilgiler veriyor, resmi bir şey yok. Zaten bu ek gösterge konusu hep gündemde ama bir türlü netleşmiyor. Ben de kendi açımdan, İstanbul’daki günlük hayatımda çalışan biri olarak bu konuyu biraz irdelemek istedim. VHKS Ek Gösterge Nedir? Öncelikle VHKS deyince kafalarda biraz karışıklık oluyor. VHKS, yani Vergi,…

Giriş: Yoğun Bakım Ücretinden Devletin Görünmeyen Eli Bir hastane faturası çoğu zaman yalnızca ekonomik bir belge gibi görünür: rakamlar, kalemler, sigorta düşümleri ve toplam tutar. Ancak siyaset bilimi açısından bakıldığında “özel hastanelerde yoğun bakım ücreti ne kadar?” sorusu, piyasa fiyatlamasından çok daha fazlasını içerir. Bu soru; devletin rolü, sağlık hizmetinin bir hak mı yoksa meta mı olduğu, yurttaşlığın sınırları ve iktidarın gündelik hayata nasıl sızdığı ile doğrudan ilişkilidir. Yoğun bakım gibi kritik bir sağlık hizmetinin fiyatı, aslında bir toplumun hangi hayatları “korunmaya değer” gördüğünün de sessiz bir göstergesidir. Bu nedenle mesele yalnızca rakam değildir; aynı zamanda bir siyasal rejimin değerler…

Bu yazımızda Zih olarak Ziraat kredi kartı Mastercard mı hakkındaki başlıca ayrıntıları tek yerde topladık. Kelimenin Gücü, Kartın Anlatısı: “Ziraat kredi kartı Mastercard mı?” Sorusu Üzerinden Edebî Bir Okuma Kelimeler yalnızca anlam taşımaz; aynı zamanda dünyayı yeniden kurar. Her cümle, görünmeyen bir gerçekliği çağırır, her soru yeni bir anlatı evreni açar. “Ziraat kredi kartı Mastercard mı?” sorusu da bu anlamda yalnızca teknik bir finansal merak değil, aynı zamanda çağdaş insanın dolaşım, aidiyet ve kimlik arayışını temsil eden bir metindir. Banka kartı, bir plastik nesne olmaktan çıkar; bir anlatı nesnesine, modern romanın sessiz ama etkili bir karakterine dönüşür. Bu yazıda kartı,…

Güç, Toplumsal Düzen ve Yedi Türlü Baharat: Siyaset Bilimsel Bir Analiz Siyaset bilimciler genellikle güç ilişkilerini, kurumların işleyişini ve ideolojilerin toplumsal düzen üzerindeki etkilerini analiz ederken somut örneklerden uzak kalır. Oysa bazen sıradan bir kavram bile politik anlamlar taşır. Örneğin mutfakta kullanılan yedi türlü baharat karışımı, farklı tatların bir araya gelmesiyle oluşan bir bütün olarak düşünülebilir. Bu karışım, farklı kültürel etkilerin ve geleneklerin bir araya gelerek bir denge oluşturması gibi, toplumlarda iktidar ilişkilerinin, ideolojik çelişkilerin ve yurttaş katılımının nasıl sentezlendiğini anlamak için metaforik bir mercek sunar. İktidar ve Meşruiyet: Baharatların Siyaseti İktidar yalnızca devlet mekanizmalarının elinde değildir; aynı zamanda normlar,…